İsrail'in Gazze Şeridi'nde yaklaşık iki yıl süren ve on binlerce can kaybına yol açan saldırılarının ardından, bölgenin kaderini belirleyecek daha karmaşık bir süreç başlıyor. 10 Ekim'de fiilen hayata geçen ateşkes anlaşmasının ikinci aşaması; Gazze'nin silahsızlandırılmasını, sivil bir yönetimin tesis edilmesini ve yaklaşık 70 milyar dolarlık devasa bir yeniden imar sürecini kapsıyor.
ABD'nin Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, ABD Başkanı Donald Trump'ın 20 maddelik planı çerçevesinde, Gazze'nin "ateşkes" halinden "teknokrat yönetim ve istikrar" safhasına geçtiğini resmen ilan etti.
Gazze Barış Kurulu ve Nickolay Mladenov'un rolü
Anlaşmanın en kritik ayaklarından biri olan Gazze Barış Kurulu, İsrail'in bölgeden çekilmesini denetlemek ve güvenliği sağlamak amacıyla geçici bir otorite olarak kuruluyor. Trump'ın başkanlık edeceği bu konseyin sahadaki en üst düzey temsilcisinin, eski BM Orta Doğu Barış Süreci Özel Koordinatörü Nickolay Mladenov olması bekleniyor. Konseyin resmi yapısı ve detaylarının 23 Ocak'ta Davos Forumu'nda dünyaya ilan edilmesi planlanıyor.
İsrail'in çekilme şartı: silahsızlanma baskısı
İsrail ordusu halihazırda Gazze Şeridi'nin yüzde 50'sinden fazlasını işgal altında tutarken, ek çekilmeler için "tam silahsızlanma" şartını öne sürüyor. Hamas ise Filistin devletinin kurulmasını garanti altına almayan hiçbir zorla silahsızlandırma girişimini kabul etmeyeceğini belirtiyor. İsrail basını, direnişin silah bırakmaması durumunda Tel Aviv'in yeni askeri müdahalelere hazırlandığını iddia ediyor.
Gazze'yi yönetecek Ulusal Komite ve Ali Şaath
Türkiye, Mısır ve Katar'ın ortak desteğiyle, geçiş döneminde sivil işleri yönetmek üzere Ali Şaath başkanlığında teknokratlardan oluşan Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi kuruldu. Bu komite, İsrail ordusunun çekildiği bölgelerde temel hizmetleri yürütecek. Kahire'de toplanan Filistinli gruplar da bu komiteye destek verdiklerini açıklayarak, sınır kapılarının açılması ve yardımların engelsiz girmesi çağrısında bulundu.
İmar süreci ve Uluslararası İstikrar Gücü
Gazze'nin yerle bir olan altyapısının onarılması için BM verilerine göre 70 milyar dolarlık bir bütçe gerekiyor. Bu süreçte güvenliği sağlamak amacıyla İtalya, Pakistan, Bangladeş veya Azerbaycan gibi ülkelerin askerlerinden oluşacak bir Uluslararası İstikrar Gücü kurulması planlanıyor. Bu gücün 2027 sonuna kadar bölgede kalması öngörülüyor.
Ateşkes Anlaşmasının İkinci Aşama Özeti:
| Madde | Tanım | Temel Hedef |
| 1. Barış Kurulu | Geçici denetim heyeti | Geri çekilme ve silahsızlanma denetimi |
| 2. Ek Geri Çekilme | İsrail ordusunun tahliyesi | İşgal edilen alanların Filistin yönetimine devri |
| 3. Silahsızlanma | Grupların silah bırakması | Gazze'nin askersizleştirilmesi |
| 4. Ulusal Komite | Ali Şaath başkanlığındaki heyet | Sivil idare ve temel hizmetlerin yönetimi |
| 5. Yeniden İmar | 70 milyar dolarlık süreç | Altyapının %90'ının yeniden inşası |
| 6. İstikrar Gücü | Uluslararası askeri güç | 2027 sonuna kadar güvenliğin sağlanması |
İnsani Bilanço Notu: Gazze Sağlık Bakanlığı, Ekim 2023'ten bu yana toplam 71 bin 439 Filistinlinin hayatını kaybettiğini, ateşkesin yürürlüğe girdiği günden bu yana ise saldırılarda 449 kişinin daha şehit olduğunu bildirdi.
