İsrail’deki aşırı sağcı koalisyon ortakları, Filistinlilerin dini ve sivil haklarını doğrudan hedef alan yeni bir "yasama dalgası" başlattı. Kudüs ve İsrail siyaseti uzmanları, aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir tarafından gündeme getirilen "ezan yasağı" ve "Filistinli esirlere idam cezası" gibi projelerin, bölgeyi büyük bir patlamanın eşiğine getirebileceği konusunda uyarıyor.
Ezan sesi "güvenlik iznine" bağlanıyor
Ben-Gvir’in partisi Otzma Yehudit (Yahudi Gücü) tarafından sunulan yeni yasa tasarısı, camilerde hoparlörle ezan okunmasını bir hak olmaktan çıkarıp "istisnai bir izne" dönüştürmeyi hedefliyor. Tasarının öne çıkan maddeleri şunlar:
-
Ön koşul: Hiçbir cami, özel izin almadan hoparlör sistemi kuramayacak ve çalıştıramayacak.
-
Kriterler: İzin verilmesi için sesin gücü, caminin yerleşim yerlerine uzaklığı ve sesin "çevre üzerindeki etkisi" gibi muğlak kriterler denetlenecek.
-
Polis yetkisi: Polise, kuralları ihlal ettiği iddia edilen camilerin hoparlörlerine el koyma ve ezanı derhal durdurma yetkisi verilecek.
-
Ağır para cezaları: İzsiz ezan okumanın cezası yaklaşık 15 bin dolar, kurallara uymamanın cezası ise 3 bin dolar olarak belirlendi.
Askeri yönetim günlerine dönüş endişesi
Uzmanlar, bu düzenlemelerin 1948’deki "Nakba" sonrası uygulanan askeri yönetim biçimini anımsattığını belirtiyor. Kudüs uzmanı Ali İbrahim, ezan yasağının sadece bir "gürültü kirliliği" meselesi değil, İslami kimliğe ve dini özgürlüklere yönelik sistematik bir saldırı olduğunu vurguluyor. Uzmanlara göre bu yasa İsrail içindeki (1948 toprakları) Filistinliler üzerinde test edildikten sonra işgal altındaki Kudüs’e de yayılacak.
Netanyahu’nun ikilemi: Koltuk mu, istikrar mı?
İsrail uzmanı Ali el-A'war'a göre Başbakan Netanyahu, aşırı sağcı ortaklarının talepleri ile hükümetinin bekası arasında sıkışmış durumda. Netanyahu, bir yandan Ben-Gvir ve Smotrich’in Meclis (Knesset) çoğunluğunu elinde tutmasına ihtiyaç duyarken, diğer yandan bu yasaların yol açacağı toplumsal infialden ve güvenlik birimlerinin (Şin Bet) "büyük bir patlama yaşanabilir" uyarılarından çekiniyor.
Ayrıca anketlerde kan kaybeden Netanyahu’nun, siyasi manevra alanı bulabilmek için İslami Hareket’in (Güney Kanadı) desteğine ihtiyaç duyabileceği, bu nedenle ezan yasağı gibi radikal adımları "hükümetin dağılmasını önlemek adına" perde arkasında engellemeye çalışabileceği öngörülüyor.