Avrupalı havacılık devi Airbus, 55 yıllık tarihinin en büyük krizlerinden biriyle karşı karşıya. Şirket, en popüler modeli olan A320 ailesine ait yaklaşık 6.000 jeti, uçuş kontrol sistemlerini etkileyen kritik bir yazılım sorunu nedeniyle acil onarıma çağırdı. Bu karar, Boeing 737'yi geride bırakarak dünyanın en çok teslim edilen uçağı unvanını alan A320 için zorlu bir sürece işaret ediyor.
Airbus tarafından havayolu şirketlerine gönderilen acil bültende, sorunun kaynağı olarak Güneş patlamaları gösterildi. Yapılan teknik incelemelerde, Güneş'ten yayılan yoğun radyasyonun, uçağın uçuş kontrol bilgisayarlarındaki kritik verileri bozabileceği tespit edildi.
Kararı tetikleyen olay: JetBlue uçuşundaki irtifa kaybı
Sektör kaynaklarına göre, bu devasa geri çağırma operasyonunu tetikleyen olay 30 Ekim'de yaşandı. Meksika'dan ABD'ye giden bir JetBlue uçağının, ani bir irtifa kaybı (drop) yaşadığı ve bu sırada bazı yolcuların yaralandığı bildirildi. ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA) tarafından soruşturulan bu olayın, yazılımsal açıdan Güneş patlamalarına karşı bir zafiyeti ortaya çıkardığı belirtiliyor.
Onarım basit ama zamanlama kritik
Geri çağırma, toplamda 11 bin 300 uçaklık A320 filosunun yaklaşık 6.000'ini doğrudan etkiliyor. Airbus, onarımın genellikle yazılımın önceki bir sürüme döndürülmesiyle sağlandığını ve uçak başına yaklaşık iki saat sürdüğünü açıkladı. Ancak Avrupa Birliği Havacılık Güvenliği Ajansı (EASA), bu işlemin uçaklar bir sonraki seferlerine çıkmadan önce yapılmasını zorunlu kıldı.
Havacılık sektörü için yılın en yoğun seyahat dönemine denk gelen bu süreç, küresel çapta bir lojistik kaosa neden oldu. Zaten motor parçası eksikliği ve personel sıkıntısı yaşayan havayolları, şimdi de filolarını yerde tutmak zorunda kalıyor.
Havayollarında iptal ve gecikme dalgası
Karar sonrası dünyanın dört bir yanındaki havayolu şirketleri operasyonlarını yeniden planlamaya başladı:
-
Avianca (Kolombiya): Filosunun yüzde 70'inden fazlasının etkilendiğini duyurarak, 8 Aralık'a kadar bilet satışlarını durdurdu.
-
Air France: Günlük operasyonunun yüzde 5'ine denk gelen 35 uçuşunu iptal ettiğini açıkladı.
-
American Airlines: Filosundaki 340 uçağın onarıma ihtiyacı olduğunu, ancak süreci hızla yönetmeyi hedeflediklerini bildirdi.
-
Air New Zealand ve Volaris: Yolcularına olası gecikme ve iptaller konusunda uyarılarda bulundu.
Analistler, yazılım güncellemesinin kısa sürmesinin bir avantaj olduğunu belirtse de, binlerce uçağın aynı anda bakıma alınmasının küresel hava trafiğinde ciddi darboğazlar yaratacağını öngörüyor.