Yeni Seçim Kanunu neler getiriyor?

AK Parti ve MHP milletvekillerinin 1,5 yıldır üzerinde çalıştığı ve seçim barajının düşürülmesini de içeren kanun teklifi, TBMM Anayasa Komisyonu'ndaki görüşmelerin ardından kabul edildi.
  • 25.03.2022, 14:24:34
  • Güncelleme: 3 ay önce
Yeni Seçim Kanunu neler getiriyor?

Seçim barajının yüzde 10'dan 7'ye indirilmesini de içeren Seçim Kanunu teklifi, TBMM Anayasa Komisyonu'nda 17 saat süren görüşmelerin ardından kabul edildi.

AK Parti ve MHP'li milletvekillerinin ortak imzasıyla hazırlanan Milletvekili Seçimi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nde bir dizi düzenleme yapıldı.

Teklifle, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine paralel olarak Seçim Kanunu'ndaki "Başbakan" ibareleri kanundan çıkartılıyor.

SEÇİM BARAJI YÜZDE 7’YE İNDİRİLDİ

Mevcut seçim kanununda bir partinin TBMM’ye girebilmesi için Türkiye genelinde en az yüzde 10 oy alması gerekirken, yeni düzenleme ile ittifaklar için de seçime tek başına giren partiler için de baraj yüzde 7’ye indiriliyor.

Milletvekili dağılımı alınan toplam oy üzerinden önce ittifaklara, sonra ittifak üyesi partilere yapılmasıyla ilgili maddede de değişikliğe gidildi. Yeni sisteme göre, milletvekili dağılımı ittifaklara değil, doğrudan partilere ve yalnızca kendi oyları üzerinden yapılacak.

MİLLETVEKİLİ TRANSFERİNİN ÖNÜNE GEÇİLECEK

Ayrıca mevcut sistemde diğer partilerden vekil transfer ederek TBMM’de grup kuran partiler, il örgütlenmesini ve kongrelerini tamamlamadan seçime girebiliyordu.

Son düzenleme ile bunun önüne geçildi. Seçimlere girebilmek için yalnızca TBMM’de grup kurmuş olmak, yeter şart olmaktan çıkarılarak, en az 41 ilde örgütlenmiş olmak gerekliliği eklendi.

İttifakı oluşturan siyasi partilerin her birinin çıkaracağı milletvekili sayısı, her seçim bölgesinde ittifak içinde elde ettiği oy sayısı esas alınarak genel D'Hondt uygulamasıyla (nispi temsil) belirlenecek.

Düne kadar, oy oranı açısından küçük ama yüzde 50+1 şartı nedeniyle kendilerine “büyük” rolü biçen partiler yeni düzenleme ile vekillik konusunda sıkıntı yaşayacak.

SEÇİM KURULUNUN BELİRLENMESİ

İl seçim kurulu, bir başkan, iki asıl üye ile iki yedek üyeden oluşacak.

İl seçim kurulu başkanı ve asıl üyeleri ile yedek üyeleri, iki yılda bir ocak ayının son haftasında, il merkezinde görev yapan, kınama veya daha ağır disiplin cezası almamış, en az birinci sınıfa ayrılmış ve birinci sınıfa ayrılma niteliklerini kaybetmemiş hakimler arasından, adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonunca isim çekme suretiyle tespit edilecek.

İsim çekmede ilk çıkan hakim başkan, sonraki iki hakim asıl ve son çıkan iki hakim yedek üye olarak belirlenecek.

MUHTAR SEÇİMLERİ VE ADRES DÜZENLEME

Sandık kuruluna üye bildirme hakkı olan bir parti; oluru olmadan başka bir parti üyesini sandık kurulu üyesi olarak gösteremeyecek.

Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun uyarınca yapılacak mahalli idareler genel seçimlerinde, yerleşim yeri adresine göre oluşturulan seçimin başlangıç tarihinden 3 ay önceki seçmen kütüğü üzerinden güncelleme yapılacak.

Teklifin ilk halinde 1 yıl olarak öngörülen süre, önergeyle 3 aya indirildi.

Kütük düzenlemesi nedeniyle seçmen hiçbir şekilde oy kullanma hakkından yoksun bırakılmayacak. Adresi kapanmış olması sebebiyle adres kayıt sisteminde görünmeyenlerin, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün adres kayıt sisteminde bulunan en son geçerli adres bilgileri esas alınacak.

Seçim sonucuna göre, ilk sırada yer alan muhtar adayı, seçilme yeterliliğine sahip olduğunu en geç 10 gün içinde belgelendirmesi halinde kendisine seçim kazandığına dair ilçe seçim kurulunca mazbata verilecek.

Aksi durumda ise ikinciye, daha sonra üçüncüye ve nihayet seçilme ehliyetine sahip aday bulunana kadar bu işlem yapılacak.

İlçe seçim kurulunun bu konuda vermiş olduğu kararlara karşı iki gün içerisinde il seçim kuruluna itiraz edilebilecekken, il seçim kurulunun vermiş olduğu kararlar kesin olacak.

İl seçim kurulu başkan ve üyeleri ile ilçe seçim kurulu başkanları, teklifin kanunlaşarak yürürlüğe girmesinden itibaren 3 ay içinde, yapılan değişikliklere göre yeniden belirlenecek. Bu şekilde belirlenen başkan ve üyeler, önceki başkan ve üyelerin görev süresini tamamlayacak.

MUHALEFET PARTİLERİ TEPKİ GÖSTERDİ

Teklifin geneli üzerinde yapılan görüşmelerde muhalefet partileri, düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğunu savundu.

CHP İstanbul Milletvekili İbrahim Özden Kaboğlu, teklifin bir torba yasa özelliği taşıdığını belirtti. Kaboğlu, "Torba yasalar, yasa olma özelliğini büyük ölçüde zedelediği gibi torba yasalar üzerinden Anayasa Mahkemesi'nin etkili bir denetim yapması da güçleşmektedir." dedi.

İyi Parti Antalya Milletvekili Feridun Bahşi ise "Üzerinde konuşmakta olduğumuz, özünde iktidarın seçim mekanizmasını kendisinin ve ortağının şahsi ve siyasi ikballeri neticesinde şekillendirmeyi amaçladığı kanun teklifi, otoriter bir zihniyetin ürünüdür." diye konuştu.

ERKEN SEÇİM TARTIŞMALARI SON BULDU

Mevzuata göre seçim kanunlarındaki değişikliklerin uygulanabilmesi için düzenlemelerin seçimden en az 1 yıl önce yapılması gerekiyor.

Dolayısıyla önerilen yeni sistemin yürürlüğe girmesi halinde erken seçim tartışmalarının da önüne geçilmiş oluyor.