İslam Dünyasının Z Raporu: 2021’de neler yaşandı?

Son bir yıl içinde Afganistan’dan Bosna Hersek’e Doğu Türkistan’dan Sudan’a Orta Doğu ve İslam dünyasında meydana gelen savaş, katliam, darbe, seçim ve ekonomik krizler 2021 yılına damga vurdu.
  • 31.12.2021, 16:50:29
  • Güncelleme: 4 ay önce
İslam Dünyasının Z Raporu: 2021’de neler yaşandı?

İşte 2021 yılında Orta Doğu ve İslam dünyasında yaşananlar;

TALİBAN AFGANİSTAN’A HAKİM OLDU

Taliban, son yirmi yıldır ABD işgali altında bulunan Afganistan’da, ilk kez bir vilayet merkezini ele geçirdi. 6 Ağustos’ta harekete geçen yerel güçler 15 Ağustos'ta ABD’yi mağlup ederek başkent Kabil'e girdi ve 20 yıl sonra ülkede yeniden kontrolü sağladı.

DOĞU TÜRKİSTAN’DAKİ SOYKIRIM DÜNYADA YANKI BULDU

Dini, etnik ve siyasi baskıların arttığı Doğu Türkistan’da Çin’in Müslüman Uygur halkına yönelik uyguladığı soykırım uluslararası camianın dikkatini çekti. Aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 43 ülke, Çin yönetimini işkence, kötü muamele, insanlık dışı ve aşağılayıcı cezalandırma, zorla kısırlaştırma, cinsel şiddet ve çocukları zorla ailelerinden ayırma gibi yaygın ve sistematik insan hakları ihlallerine maruz bıraktığı gerekçesiyle kınadı. ABD, Sincan bölgesinden ithalat yapılmasını yasakladı.

ARAP ÜLKELERİ İSRAİL İLE ANLAŞTI

1970’lerin sonundan itibaren adım adım gerçekleşen İsrail ile ‘normalleşme’ politikası 2021’de ivme kazandı. İsrail 2022’de Mısır ve Ürdün’e doğal gaz ihracatına başlayacağını açıkladı. BAE, Bahreyn ve Sudan’ın ardından Fas’ın da resmen İsrail’i tanıdığı açıklanırken, Suudi Arabistan hava sahasını İsrail’e giden uçaklara açtı.

TÜRKİYE DOĞAL AFETLER VE EKONOMİK KRİZLE BOĞUŞTU

Türkiye, Marmara Denizi’nde kirliliğin sebep olduğu müsilaj felaketine maruz kaldı. Deniz yüzeyindeki kirlilik temizlendikten sonra, dip temizliği gerçekleştirildi. Karadeniz'de yaşanan sel ile Ege ve Akdeniz’de meydana gelen yangınlar dünya gündemine girdi. Türk Lirası, ABD doları karşısında yüzde 30'dan fazla değer kaybetti, enflasyon arttı.

KATAR’A YÖNELİK YAPTIRIMLAR SON BULDU

Körfez ülkesi Katar'a yönelik lojistik ve diplomatik ambargonun yol açtığı kriz, Suudi Arabistan'ın El-Ula kentindeki 41. Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) zirvesinde liderlerin imzaladığı sonuç bildirgesiyle sona erdi.

KABE’DE SOSYAL MESAFE KURALI YENİDEN BAŞLADI

Kabe ve Mescid-i Nebevi'de yeni tip koronavirüse bağlı olarak bir buçuk yılın ardından kaldırılan sosyal mesafe kuralının, omicron varyantı sebebiyle yeniden uygulanmaya başlanacağı açıklandı. Kuveyt hükümeti, 22 Nisan'a kadar kısmi sokağa çıkma yasağının uygulanacağını açıklarken Katar ve Umman’da ise artan vakalar sebebiyle tüm yüz yüze eğitime ara verildi.

MÜLTECİ KRİZİ ARTARAK DEVAM ETTİ

Birleşmiş Milletler’den yapılan açıklamaya göre 2021’de Avrupa’ya ulaşmak isteyen en az bin 600 kişi Akdeniz’de hayatını kaybetti. Ağustos’ta Taliban’ın Afganistan’da yönetimi ele geçirmesiyle yeni bir mülteci dalgası başladı. AB ile kriz yaşayan Belarus’un da mültecileri Litvanya ve Polonya sınırına yığması yeni dramlara neden oldu.

İRAN’IN NÜKLEER PROGRAMI TEKRAR GÜNDEME ALINDI

Tahran ile P5+1 ülkeleri arasında (ABD, Rusya, Çin, İngiltere, Fransa ve Almanya) İran’ın nükleer programı nedeniyle yaklaşık 1 buçuk yıldır devam eden müzakereler geniş kapsamlı bir mutabakata dönüştürüldü.

LİBYA SEÇİMLERİ ARAPSAÇINA DÖNDÜ

Uzun bir süredir iç savaş ve siyasi istikrarsızlıkla boğuşan Kuzey Afrika’nın petrol ve doğal gaz zengini ülkesi Libya’da seçim krizi aşılamadı. Seçimi denetlemekle görevli meclis komisyonu, “belirli aşamaları olan yeni, gerçekçi ve uygulanabilir bir yol haritası” oluşturulması gerektiğini ifade ederek cumhurbaşkanlığı seçimlerinin tarihini belirlemeyi reddetti.

BOSNA’DA AYRILIKÇI SIRPLAR BAĞIMSIZLIK İSTEDİ

Bosna Hersek Devlet Başkanlığı Konseyinin Sırp üyesi Milorad Dodik'in Dayton Barış Antlaşması'nın aslına dönülmediği takdirde Sırp Cumhuriyeti'nin bağımsızlığını ilan edeceğini söylemesi, ülkedeki siyasi krizin genişlemesine neden oldu.

FİKİR HAYATIMIZIN ÖNEMLİ İSİMLERİ VEFAT ETTİ

Yazın ve düşünce dünyamızın önemli isimlerinden şair, yazar ve mütefekkir Sezai Karakoç 16 Kasım’da dünya hayatına gözlerini yumdu. Felsefe profesörü, biyolog, akademisyen ve düşünür Prof. Dr. Teoman Duralı ise 6 Aralık 2021’de 74 yaşında irtihal etti.

TUNUS’TA CUMHURBAŞKANLIĞI DARBESİ YAŞANDI

Tunus Cumhurbaşkanı Kays Said'in başbakanı azlederek, Meclis'in çalışmalarını durdurması ve Nahda başta olmak üzere tüm siyasi yapılanmalar ile sivil toplum faaliyetlerine kısıtlama getirmesi ülkeyi belirsizliğe sürükledi.

İSRAİL’İN GAZZE’YE DÜZENLEDİĞİ SALDIRILAR ARTTI

Mayıs ayında Gazze'deki sağlık otoriteleri, İsrail hava saldırıları nedeniyle şehit olanların sayısının 227'yi bulduğunu bildirdi. Ölenlerin 64'ünün çocuk olduğu belirtilirken, bin 530 kişinin yaralandığı aktarıldı.

İRAN YENİ CUMHURBAŞKANINI SEÇTİ

Muhafazakar lider İbrahim Reisi, İran’da katılım oranının 1979’dan bu yana ilk kez yüzde 50’nin altında kaldığı cumhurbaşkanlığı seçimlerini açık ara farkla kazanarak göreve başladı.

TÜRK SİHA’LARI ETİYOPYA’DAKİ SAVAŞIN SEYRİNİ DEĞİŞTİRDİ

Etiyopya'daki iç savaşı kaybetmek üzere olan hükümet, Türk SİHA'ları marifetiyle dengeyi kendi lehine değiştirdi. Abiy Ahmed askerlerini 'kahraman' olarak selamlasa da savaşın kaderini değiştiren gerçek kahramanların gökyüzünde süzüldüğünü ifade etti.

SIRBİSTAN-KOSOVA GERGİNLİĞİ TIRMANDI

Sırbistan plakalı taşıtlara geçici Kosova plakası verilmesinin ardından sınır kapılarına giden yolun Kosovalı Sırplar tarafından kapatılması gerginliği tırmandırdı. Kosova sınırının özel polis birliklerince korunmasına karşılık veren Sırbistan, orduya ait uçak ve tanklarla "güç gösterisi" yaptı.

TÜRKİYE-AFRİKA İLİŞKİLERİNDE YENİ DÖNEM BAŞLADI

Türkiye’nin Afrika kıtasında çeşitli alanlarda yürüttüğü faaliyetler 3. Türkiye-Afrika Zirvesinde yeni bir aşamaya geldi. Taraflarca ekonomiden diplomasiye, güvenlikten kültür ve sanata pek çok alanda yürütülen bölgesel ilişkilerin geliştirilmesi konusunda yeni bir dönem başlatıldı.

RUSLARIN KIRIM HALKINA BASKISI ARTTI

İşgalci Rus askerleri 2014 tarihinde işgale başladığı Kırım’da, 2021’de de Kırım Tatarları başta olmak üzere Ukrayna’ya bağlı kalmak isteyen yerel halk kaçırılmalara, düzmece davalara, keyfi baskın ve sorgulara maruz kaldı. Tatarca yayın yapan tek televizyon kanalı ATR, bölgeye uygulanan ekonomik ambargoya daha fazla direnemedi ve uydu yayınını durdurdu.

SURİYE’DE HEM ESED ZULMÜ HEM DİRENİŞ DEVAM ETTİ

Esed rejimi diktatoryasına karşı 2011'de başlayan direniş, 2021’de de devam etti. Esed rejimi ve müttefikleri tarafından esrar tarlasına dönüştürülen Suriye’de son bir yılda bin 500'ü sivil olmak üzere toplam 6 bin 800 kişi hayatını kaybetti.

LÜBNAN’DA EKONOMİK KRİZ YAŞANDI

Suudi Arabistan yönetiminin Ekim sonunda Lübnan’ın Riyad Büyükelçisini sınır dışı etmesi ve Beyrut’taki Büyükelçisini geri çağırması, iki devlet arasında yeni bir krizin kapısını araladı. Suudilerin diplomatik ilişkileri kesmekle yetinmeyip Lübnan’dan yapılan ithalatı durdurma kararı ise zaten ekonomik çöküş içindeki ülkeye ağır darbe oldu.

IRAK’TA SEÇİMLERİ SADR GRUBU KAZANDI

Irak'ta 10 Ekim'de yapılan genel seçimleri, Şii Mukteda es-Sadr liderliğindeki ittifak kazandı. Açıklanan resmî sonuçlara göre 329 sandalyeli mecliste Sadr hareketi 73 sandalye kazanırken eski Meclis Başkanı Muhammed Halbusi liderliğindeki Sünni ittifak 37 sandalyeyle ikinci sırada yer aldı.

SUDAN’DA ORDU DARBE YAPTI

Eski Cumhurbaşkanı Ömer El Beşir’in 11 Nisan 2019'da halk ayaklanmasıyla devrilmesinin ardından, darbe yaparak yönetimi ele geçiren Egemenlik Konseyi Başkanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan 2023’e kadar görevde kalacağını açıkladı. Yönetimin barışçıl bir şekilde sivillere bırakılması için düzenlenen gösterilerde 25 Ekim’den bu yana 46 kişi hayatını kaybetti.

İRAN-SUUDİ REKABETİ YEMEN’İ KARIŞTIRDI

Ortadoğu'nun en yoksul ülkelerinden bir olan Yemen'de Suudi Arabistan'ın öncülüğünde başlatılan savaş altıncı yılını doldurdu. İran destekli Husilerin iktidarı ele geçirmek için kan gölüne çevirdiği ülkede, halkın yüzde 80'inin yardıma muhtaç olduğu açıklandı.