CERN’deki deneyler üç yıl sonra yeniden başladı

Evrenin gizemini çözmek için geliştirilen dünyanın en büyük makinesi Büyük Hadron Çarpıştırıcısı, üç yıllık bakım sürecinin tamamlanmasının ardından yeniden deneylere başladı.
  • 25.04.2022, 16:17:36
  • Güncelleme: 2 ay önce
CERN’deki deneyler üç yıl sonra yeniden başladı

Avrupa Nükleer Araştırmalar Merkezi (CERN) tarafından, 1998 ve 2008 arasında 100'ü aşkın ülkeden 10 bin bilim insanı ve mühendisin yanı sıra 100'ün üzerinde üniversite ve laboratuvarın katılımıyla inşa edilen makine, 2019'da bakım dönemine girmişti.

Bu ay başlayan kontroller iyi giderse çarpıştırıcının haziranda deneylere başlaması ve temmuz sonuna kadar tam güçte çalışması bekleniyor.

CERN fizikçilerinden Stephane Fartoukh, "Başlangıçta iki yıl olarak planlanan ancak Kovid-19 salgını nedeniyle bir yıl uzatılan 'Uzun Kapatma 2' sürecinin tamamlanması, hem önleyici hem de düzeltici sayısız bakım operasyonunu devreye alma fırsatı sağladı." diye konuştu.

EVRENİN OLUŞUMU İNCELENİYOR

Çarpıştırıcı 2008'de hizmete girmesinden bu yana, evreni oluşturduğu kabul edilen Büyük Patlama'dan hemen sonraki koşulları yeniden canlandırmak ve fizik yasalarının bilinmeyenlerini ortaya çıkarmak için atomları çarpıştırıyor.

Yerin 175 metre altında inşa edilen makine, Fransa ve İsviçre sınırını kapsayan 27 kilometrelik bir tünel boyunca uzanıyor. 

Maddeyi yüksek sıcaklık ve yüksek yoğunlukta incelemek için tasarlanan çarpıştırıcı, içinde süperiletken mıknatıslar bulunan halka şeklindeki tünellerden oluşuyor.

Parçacıklar bu makineye Süper Proton Senkrotronu adı verilen bir ön hızlandırıcıdan yollanıyor. Elektrik alan yardımıyla hızlandırılan parçacıklar, süperiletken mıknatıslar sayesinde tünel içinde tutuluyor.

Zıt yönlerden gelen ve ışık hızına yakın hızlarda hareket eden iki parçacık demetinin çarpışması sonucunda yeni parçacıklar ortaya çıkıyor ve bu parçacıklar dedektörlerle inceleniyor.

HİGGS BOZONU’NUN VARLIĞI KANITLANDI

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nda yapılan deneyler 2011'de büyük bir keşfe önayak olmuştu. Bilim insanları bu makine sayesinde evrenin temel yapı taşı olduğu düşünülen Higgs Bozonu adlı atom altı bir parçacığın varlığını kanıtlamayı başarmıştı.

Araştırmacılar, haziranda başlayacak yeni çalışma dönemindeki deneylerde karanlık maddenin gizemlerini keşfetme amacıyla daha fazla parçacığı bir araya getirmeyi umuyor.

Yeni dönemde ayrıca, evrenin temel parçacıklarından nötrinolara dair eksik bilgilerin tamamlanması amaçlanıyor. 

Işık hızına yakın hareket eden, elektriksel yükü sıfır olan ve maddelerin içinden neredeyse hiç etkileşmeden geçebilen bu parçacıklar, evrenin gizemlerinin aydınlatılmasını sağlayabilir.